página 401

 

esaki ta un simplifikashon di e realidat

                                                          Masa, splikashon general

 

                                       
 



                                    Masa ta traha di partikulonan yama atom.
                                    Masa ta trek otro na un sierto distansha.
                                    ora masa ta grandi (solo, planeta) nan ta trek ku hopi forsa.
                                    E forsa yama gravedat.
                                    Laga nos bisa: tur kos ku planeta tera por trek ta masa.

                                    Ehempel di masa:   stul, awa, hende, pieda, para, avion etc.

                                    Un obheto di 2 kg na tera també ta keda 2 kg na luna, Jupiter, espasio leu, etc.
                                    E masa ta bira ménos solamente ora bo kita algu for di dje.
                                    E masa ta bira mas ora bo pega algu na dje.


 

                                       

                                    Nos solo tin un masa enorme.
                                    Su gravedat ta tene tur planeta i otro kurpa espasial den un orbito (ront) di dje.

 

                                            Un blas ku helio tambe ta masa?  splikashon.

                                   Nos por midi un kantidat di masa aki na tera ku un balansa di komparashon of un balansa di fer.


                                   Un balansa di kushina ta funshona na luna i leu den espasio?
 


                                   

                                                                                                                                        Luna ta seis biaha mas suak ku tera.
                                                                                                                                        Pa e balansa por indiká korčkto na luna
                                                                                                                                        mester kita e sifranan (schaal Hul.) i
                                                                                                                                        skibi nan di nobo. Esaki yama "kalibrá".
                                                                                                                                        Kalibraá na Hulandes yama "ijken".

 

 

 

 

 


                                    Un balansa di skoter ta funshona riba luna i den espasio leu?

                                      


                                   pregunta:

                                   1a  Menshona un opheto ku un masa enorme.
                                   b   Menshona un opheto ku un masa minimal.

                                   2   Functioneert een keukenweegschaal op de maan? Wat gebeurt er?

                                   3   Functioneert een balans op de maan?                                                                               balans

                                   4   Waar is de massa van eenzelfde steen groter?
                                            A op aarde
                                            B  op de maan
                                            C  in de ruimte
                                            D  De massa van de steen is overal het zelfde.
                                            E   De steen heeft geen massa.

                                    5    Hoe kan je de massa van een appel kleiner maken?

                                    6    Hoe kan je de massa van een spaarpot groter maken?

                                    7a   Een vliegtuig trekt zijn wielen in. De massa is .......
                                                A kleiner geworden.
                                                B onveranderd gebleven.
                                                C groter geworden.
                                     b    Na 1000 km vliegen is de massa van het vliegtuig minder geworden.
                                           Leg uit waarom.
                                  
                                    8     Leg uit waarom de astronout op de maan valt en op mars rustig naar beneden gaat.
                                           Zie afbeeldingen hieronder.

                                    



                                    9     Op aarde worden een veertje en een steen tegelijk los gelaten.
                                    a     Welke komt het eerste op de grond?

                                           Op de maan worden een veertje en een steen tegelijk los gelaten.
                                    b     Welke komt het eerste op de grond?


                                    c      Leg uit waarom de veer op aarde later de grond raakt dan de steen.


                                    10    Je gaat eten. Wat gebeurt er met je massa?